De overgang is een bijzondere fase waarin je lichaam opnieuw op zoek gaat naar een nieuw evenwicht. En hoewel het gesprek vaak gaat over de klachten die erbij kunnen komen kijken, is het óók een periode waarin je je lichaam misschien op een heel nieuwe manier leert kennen.

Misschien vraagt je huid ineens om een andere verzorging, merk je dat je meer behoefte hebt aan rust of beweging, of voelen je ogen, mond of intieme zone anders aan dan je gewend bent. Juist daar zit iets waardevols in: hoe beter je begrijpt wat er in je lichaam gebeurt, hoe beter je kunt ontdekken wat jij in deze fase nodig hebt.

Want de overgang gaat over veel meer dan opvliegers en een veranderende menstruatie. In de maand rondom de Wereld Menopauzedag op 18 oktober gaan we daarom letterlijk van top tot teen door de overgang.

Wat gebeurt er eigenlijk tijdens de overgang?

De overgang is geen moment waarop je lichaam ineens besluit: zo, vanaf vandaag gaan we het anders doen. Het is een proces van meerdere jaren. In de periode vóór je laatste menstruatie, de perimenopauze, verandert de werking van de eierstokken en kunnen hormoonspiegels flink schommelen. Uiteindelijk neemt de productie van oestrogeen door de eierstokken sterk af. Dat oestrogeen doet veel meer dan alleen iets met je menstruatiecyclus. Er zijn oestrogeenreceptoren aanwezig in allerlei weefsels in het lichaam, waaronder je botten, huid, hersenen en de weefsels van de vagina.

(bron: https://leefstijlinbalans.com/hormonale-klachten/)

Daarom kun je de overgang soms letterlijk van top tot teen merken. Hoe dat voor jou voelt, is heel persoonlijk. De één merkt nauwelijks iets, de ander ervaart dagelijks veranderingen of klachten. Ook alles daartussenin komt voor.

(afbeelding gemaakt met AI)

In je hoofd: slaap, stemming en brain fog

Je loopt naar boven en weet niet meer wat je ging halen. Precies dát ene woord wil niet komen. Of je merkt dat concentreren meer moeite kost.

Veel vrouwen herkennen dit tijdens de overgang. Vergeetachtigheid en concentratieproblemen, vaak ‘brain fog’ genoemd, worden regelmatig gemeld (Bron: Maki & Henderson, “Cognition and the menopause transition” (2016), Menopause). Ook je slaap en stemming kunnen veranderen.

Je kunt bijvoorbeeld merken dat je:

• moeilijker in slaap komt of vaker wakker wordt;
• emotioneler of prikkelbaarder bent;
• moeite hebt om je te concentreren;
• vaker dingen vergeet of naar woorden moet zoeken.

Hormonen kunnen hierbij een rol spelen, maar ook slaap, stress en andere veranderingen in deze levensfase hebben invloed. En die dingen kunnen elkaar natuurlijk ook weer versterken.

Van droge ogen tot een droge mond

Droge ogen en de overgang? Of een mond die ineens anders aanvoelt? Misschien niet de eerste dingen waar je aan denkt. Toch zijn beide veelvoorkomende veranderingen die je rond en na de menopauze kunt merken.

Geslachtshormonen spelen een rol bij verschillende onderdelen van het oogoppervlak en de traanfilm. Daardoor kunnen je ogen bijvoorbeeld droger, branderig of geïrriteerd aanvoelen.

Ook een droge mond wordt door sommige vrouwen ervaren. Daarnaast worden veranderingen in speeksel, smaak en een branderig gevoel in de mond beschreven, al is de relatie met hormonen hier minder duidelijk dan bijvoorbeeld bij vaginale droogheid.

Goed drinken, je ogen regelmatig rust geven tijdens beeldschermwerk en aandacht besteden aan je mondverzorging zijn eenvoudige dingen die je zelf kunt doen.

Je huid en haar kunnen andere behoeften krijgen

Je gebruikt dezelfde crème als altijd, maar ineens voelt je huid droger. Je haar heeft minder volume of lijkt van structuur te veranderen. Ook dat kan rond de overgang voorkomen.

Oestrogeen speelt een rol bij verschillende processen in de huid (Hall & Phillips, 2005). Na de menopauze worden veranderingen gezien in onder andere huiddikte, collageen en het vermogen van de huid om vocht vast te houden. Daardoor kan je huid droger en dunner worden en kan de elasticiteit veranderen.

Ook veranderingen in haardikte, haardichtheid en haarstructuur worden tijdens en na de overgang beschreven. Zie het vooral als een uitnodiging om opnieuw te kijken naar wat jouw lichaam prettig vindt. Misschien betekent dat milder reinigen, minder heet douchen of andere verzorging gebruiken dan je tien jaar geleden nodig had.

Je lichaam kan anders aanvoelen

Ook je lichaamssamenstelling kan tijdens deze levensfase veranderen. Misschien zit je kleding anders of merk je dat vet zich makkelijker rond je buik verzamelt.

Onderzoek laat zien dat de overgang samen kan gaan met veranderingen in de verdeling van lichaamsvet en vetvrije massa. Tegelijkertijd spelen leeftijd, voeding en beweging hierin ook een belangrijke rol (Greendale et al., 2019).

Juist daarom blijft bewegen belangrijk. Niet als straf voor een lichaam dat verandert, maar om er goed voor te blijven zorgen.

Denk bijvoorbeeld aan:

• regelmatig wandelen of fietsen;
• spierversterkende oefeningen;
• voldoende beweging gedurende de dag;
• aandacht voor een gevarieerd voedingspatroon.

Bekijk hier een voorbeeld van een gebalanceerde beweegweek tijdens de (peri)menopauze. Meer informatie over je voeding tijdens de overgang? Ontdek alles over de vraag ‘Moet ik anders gaan eten tijdens de overgang’ op de site van het Voedingscentrum!

Laten we het ook over de intieme zone hebben

Als we écht van top tot teen gaan, hoort deze er absoluut bij.

Vaginale droogheid is een bekende verandering rond en na de menopauze. Door de afname van oestrogeen kunnen de weefsels van de vagina en vulva dunner, droger en minder elastisch worden.

Dat kan onder andere zorgen voor:

• vaginale droogheid;
• irritatie of een branderig gevoel;
• ongemak of pijn tijdens seks;
• vaker of plotseling moeten plassen.

Voor deze verzameling klachten bestaat zelfs een medische naam: het genito-urinair syndroom van de menopauze, oftewel GSM.

En belangrijk om te weten: je hoeft deze klachten niet simpelweg te accepteren omdat ze tijdens deze levensfase kunnen voorkomen. Er zijn verschillende mogelijkheden om ze te verzorgen en behandelen. Bespreek klachten die je hinderen gerust met je huisarts.

Ook spieren, gewrichten en botten verdienen aandacht

Voel je je stijver wanneer je opstaat of laten je spieren en gewrichten wat vaker van zich horen? Ook dit soort klachten worden rond en na de overgang regelmatig gemeld.

Tegelijkertijd gebeurt er iets wat je waarschijnlijk helemaal niet voelt: je botmassa verandert. Oestrogeen speelt een belangrijke rol bij het behoud van botweefsel. Rond de menopauze versnelt het verlies van botmassa door de afname van oestrogeen. Op langere termijn neemt daardoor het risico op osteoporose en botbreuken toe.

Blijven bewegen is daarom extra belangrijk, net als spier- en botbelastende oefeningen en voldoende calcium en vitamine D.

Droogte op verschillende plekken: hoe zit dat?

Droge ogen. Een droge mond. Een huid die droger aanvoelt. Vaginale droogheid.

Als je ze zo achter elkaar ziet, lijkt het misschien alsof er één oorzaak achter al deze klachten zit. Zo simpel is het niet.

Wel weten we dat de huid en verschillende slijmvliezen gevoelig kunnen zijn voor hormonale veranderingen. Bij vaginale droogheid is de relatie met de afname van oestrogeen duidelijk aangetoond. Ook bij droge ogen kunnen hormonale veranderingen tijdens de overgang een rol spelen.

En dat is eigenlijk een belangrijke boodschap voor alle klachten in deze blog: niet alles wat tijdens de overgang ontstaat, komt automatisch dóór de overgang. Blijven klachten aanhouden, zijn ze hevig of maak je je zorgen? Bespreek ze dan met een zorgprofessional.

Hoe kan Membrasin ondersteunen bij droogte?

Gelukkig kun je ook zelf aandacht besteden aan de verzorging en ondersteuning van je lichaam. Zeker in een periode waarin je merkt dat je lichaam verandert en misschien andere behoeften krijgt.

Membrasin Moisture kan daarbij onderdeel zijn van je dagelijkse routine. Het bevat duindoornbesolie, een plantaardige olie die van nature verschillende vetzuren bevat, waaronder omega 3, 6, 7 en 9. Zo kun je je lichaam op een eenvoudige manier van binnenuit ondersteunen.

Zie Membrasin daarbij niet als dé oplossing voor veranderingen tijdens de overgang, maar als aanvulling op de aandacht die je iedere dag aan jezelf geeft.

Net zoals goed voor je huid zorgen, voldoende bewegen, aandacht hebben voor je ogen en mond en hulp vragen wanneer klachten je in de weg zitten.

Van top tot teen goed voor jezelf zorgen

De overgang betekent verandering, en verandering hoeft niet alleen maar negatief te zijn. Het kan ook een moment zijn waarop je opnieuw ontdekt wat fijn voelt. Waar je lichaam behoefte aan heeft. Welke gewoontes nog bij je passen en waar je misschien wat meer aandacht aan wilt geven.

Dat betekent natuurlijk niet dat je klachten leuk hoeft te vinden. Als je slecht slaapt, pijn hebt of last hebt van droogte, mag dat gewoon vervelend zijn. Maar hoe beter je begrijpt wat er in je lichaam gebeurt, hoe makkelijker het wordt om veranderingen te herkennen en te ontdekken wat jij nodig hebt.

Luister dus naar je lichaam. Neem nieuwe of aanhoudende klachten serieus. En wees vooral een beetje mild voor jezelf wanneer dingen anders gaan dan je gewend was. Je lichaam verandert tijdens de overgang misschien van top tot teen. Dan mag je er van top tot teen best een beetje extra lief voor zijn. Ontdek alle producten voor tijdens en rondom de overgang in onze webshop.